رهن کامل یا رهن و اجاره؟ کدام برای شما بهصرفهتر است
انتخاب بین رهن کامل و رهن و اجاره فقط یک محاسبهٔ ساده نیست؛ به نقدینگی، بازدهی پول شما و مدت ماندگاریتان در آن خانه بستگی دارد.
هر دو گزینه در نهایت یک چیز را میگویند: بابت استفاده از خانه چقدر میپردازید. تفاوت در این است که در رهن کامل، هزینه بهصورت «سود پولِ بلوکهشده» پرداخت میشود و در اجاره، بهصورت پرداخت ماهانه. برای مقایسه، هر دو را باید به یک واحد مشترک تبدیل کرد.
معیار مقایسه: نرخ تبدیل
در هر محله نرخی رایج است که میگوید هر ۱۰ میلیون تومان ودیعه، معادل چه مبلغ اجارهٔ ماهانه است. با همین نرخ، رهن کامل را به «اجارهٔ معادل» تبدیل کنید تا دو پیشنهاد قابل قیاس شوند.
اگر نرخ تبدیل محله بالاتر از بازدهیای باشد که میتوانید از پول خود بگیرید، رهن کامل بهصرفهتر است؛ و اگر پایینتر باشد، پرداخت اجاره و نگهداشتن پول نزد خودتان منطقیتر است.
وقتی رهن کامل بهتر است
اگر سرمایهٔ لازم را نقد دارید و برنامهٔ سرمایهگذاری پرسودتری برایش ندارید، رهن کامل هزینهٔ ماهانهتان را تقریباً صفر میکند و بودجهٔ خانوار را قابل پیشبینی نگه میدارد.
مزیت دوم در تمدید قرارداد است: افزایش سالانه معمولاً روی مبلغ ودیعه اعمال میشود و در مقایسه با فشار افزایش اجارهٔ ماهانه، معمولاً راحتتر مدیریت میشود.
وقتی رهن و اجاره بهتر است
اگر پول شما در کسبوکار یا سرمایهگذاری بازدهی بالاتری دارد، بلوکهکردن آن نزد موجر یعنی از دست دادن آن بازدهی. در این حالت ودیعهٔ کمتر و اجارهٔ بیشتر انتخاب درستتری است.
دلیل دوم، ریسک است: هرچه ودیعه کمتر باشد، مبلغ در معرض ریسکِ بازنگشتن هم کمتر است — بهویژه اگر ملک در رهن بانک باشد یا مالک چند شریک داشته باشد.
چیزهایی که در محاسبه فراموش میشود
- شارژ و هزینهٔ گرمایش: در برخی ساختمانها رقم قابل توجهی است و در مقایسهٔ دو فایل باید بیاید.
- کمیسیون و هزینهٔ اسبابکشی: اگر قصد ماندن کوتاهمدت دارید، این هزینهها سنگیناند.
- افزایش سال بعد: پیش از امضا دربارهٔ سقف افزایش تمدید صحبت کنید.
- تضمین بازگشت ودیعه: چک، سفته یا تعهد محضری، بسته به مبلغ.
نکته: نرخ تبدیل توافقشده را در متن قرارداد بنویسید تا اگر وسط قرارداد خواستید ودیعه را به اجاره تبدیل کنید (یا برعکس)، مبنای محاسبه از قبل روشن باشد.
یک مثال ساده
فرض کنید فایل «الف» با ۸۰۰ میلیون رهن کامل و فایل «ب» با ۳۰۰ میلیون ودیعه و ۱۵ میلیون اجاره عرضه شده و نرخ تبدیل محله «هر ۱۰ میلیون، ۳۰۰ هزار تومان» است.
در فایل «ب»، ۵۰۰ میلیون تفاوت ودیعه معادل ۱۵ میلیون اجاره است؛ یعنی دو فایل تقریباً همارزشاند و انتخاب باید بر اساس نقدینگی، کیفیت واحد و اطمینان از موجر انجام شود، نه ظاهر عددها.
جمعبندی
ابتدا نرخ تبدیل محله را پیدا کنید، بعد هر دو پیشنهاد را به اجارهٔ معادل برگردانید و در آخر، بازدهی واقعی پول خودتان را کنار آن بگذارید.
هیچ گزینهای ذاتاً بهتر نیست؛ گزینهٔ بهتر آن است که با جریان نقدی ماهانه و افق ماندگاری شما در آن خانه بخواند.
